Bike: ปั่นจักรยานดีอย่างไร

Reference: http://www.duckingtiger.com/

Bike: จักรยานแบบไหนที่เหมาะกับเรา

Reference: https://www.facebook.com/navabike

Bike: ระบบเกียร์จักรยาน

ระบบเกียร์จักรยาน

• ระบบเกียร์ เป็นคำกล่าวรวมเกี่ยวกับระบบขับเคลื่อน (Drive Train) ทั้งระบบ ซึ่งประกอบด้วย

• ชุดจานหน้า (Chainring)

• สับจานหน้า (Front Derailleur)

• ชุดเฟืองหลัง (Cog)

• ตีนผี (Rear Derailleur)

• โซ่ (Chain)

• ชุดเปลี่ยนเกียร์ (Shifter)

• เกียร์จักรยานถูกออกแบบมาด้วยเหตุผลคล้ายกับเกียร์รถยนต์ คือ เพื่อให้ผู้ถีบสามารถใช้รอบขา และแรงถีบได้อย่างเหมาะสมกับสภาพเส้นทาง ความเร็ว และสภาพของตัวผู้ถีบเอง
• การเลือกอัตราทดจากการเปลี่ยนตำแหน่งโซ่ในชุดจานหน้า ซึ่งมีตั้งแต่ 2-3 จาน ร่วมกับการเปลี่ยนตำแหน่งโซ่ในชุดเฟืองหลังซึ่งมีตั้งแต่ 7-9 เฟือง
• Campagnolo และ Ritchey ได้ทำชุดเฟืองหลัง10 เฟืองออกมา เพื่อใช้ในการแข่งขัน
• Shimanoได้ผลิตชุดขับเคลื่อนระบบนี้ตั้งแต่ชุดระดับกลาง คือ Deore จนถึงชุดระดับสูงอย่าง XTR 
• ชุดขับเคลื่อน 27 Speeds มาจากจานหน้า 3 x เฟืองหลัง 9 = 27

การเรียกตำแหน่งเกียร์

• จานหน้าใบเล็กสุด จะเรียกว่าจาน 1 จานกลางจะเรียกว่าจาน 2 จานใหญ่ที่สุดจะเรียกว่าจาน 3
• คล้ายกับเกียร์รถยนต์ ตัวเลขที่มากขึ้นหมายถึงความเร็วที่เพิ่มขึ้นมา (และออกแรงเพิ่มขึ้น)
• ชุดเฟืองหลังใหญ่สุดเรียกว่าเฟือง 1 แล้วไล่ไปจนถึงเฟืองเล็กที่สุดว่าเฟือง 9
• ถ้าเฟืองหลังยิ่งเล็กลงความเร็วก็จะเพิ่มขึ้น ซึ่งจะสลับกันกับชุดจานหน้า
• ตัวอย่างในการเรียกให้เข้าใจตรงกัน เช่น ตำแหน่งเกียร์ 3-7 หมายถึง จานหน้าอยู่ในตำแหน่งจาน 3 และเฟืองหลังอยู่ในตำแหน่งเฟือง 7

อัตราทด

• ชุดขับเคลื่อนยอดฮิตที่มีชุดใบจานหน้า 44-32-22 ( ใบใหญ่ 44 ฟัน ใบกลาง 32 ฟัน และใบเล็ก 22 ฟัน) กับชุดเฟืองหลังมีจำนวนฟันเรียงกันดังนี้ 11-12-14-16-18-21-24-28-32
• อัตราทด = จำนวนฟันจานหน้า / จำนวนฟันเฟืองหลัง
• เช่น เกียร์ 3-9 จะมีอัตราทดเท่ากับ 44 / 11 = 4 หมายความ าถ้าเราปั่นบันไดครบ 1 รอบ ล้อหลังจะหมุนไปได้ 4 รอบ

การเลือกใช้เกียร์

• หลักการใช้เกียร์ที่เหมาะสม คือ การใช้ความหนักเบาให้พอดีกับแรงและสุขภาพของคุณเอง
• การใช้ตำแหน่งเกียร์ที่เหมาะสมโดยคำนึงถึงอัตราทด และแนวโซ่
• การใช้เกียร์ที่หนักอัตราทดสูงๆ เช่น 3-9 อาจจะเหมาะสมสำหรับความเร็วสูงสุดช่วงสั้นๆ ในทางเรียบ หรือความเร็วในการลงเขา แต่ไม่เหมาะสำหรับการเดินทางไกลๆ เพราะหนักเกินไป และผลสุดท้ายจะลงเอยกับเข่าของคุณเอง สู้ใช้เกียร์ที่เบากว่าแต่ใช้รอบขาสูงกว่าไม่ได้
• เกียร์ที่เบาเกินไปก็ไม่มีประโยชน์ต่อการออกกำลังกาย
• น้ำหนักเกียร์ที่เหมาะสมจึงเป็นเรื่องที่คุณจะต้องเลือกใช้ตามความจำเป็น เช่นเดียวกันกับรถยนต์ที่ไม่มีใครใส่เกียร์ 5 ขึ้นดอยอินทนนท์ ไม่ว่าเครื่องยนต์จะทรงพลังแค่ไหน และถึงแม้ว่าจะขึ้นได้ผลเสียก้อคงตกกับเครื่องยนต์และระบบขับเคลื่อนเอง อันนี้จึงเป็นเรื่องของทางสายกลางที่คุณจะต้องหาเองเพราะแต่ละบุคคลมีความแตกต่างกัน
• จากตารางอัตราทด ไม่ได้มีอัตราทดหลากหลายถึง 27 Speeds บางอัตราทดก็จะเท่ากัน/ใกล้เคียงกัน รวมไปถึงข้อจำกัดในเรื่องของแนวโซ่ จนเราไม่อาจจะใช้ได้ครบทั้งหมด
• การใช้งานจริง เราจะใช้อย่างมากเพียง 15-16 อัตราทดเท่านั้น
• Chain Line หมายถึง ระยะห่างระหว่างจุดกึ่งกลางท่ออาน (Seat Tube) กับยอดใบจานกลาง หรือจุดกึ่งกลางระหว่างจานหน้าใบใหญ่สุดกับใบเล็กสุด
• Chain Line เป็นค่าอ้างอิงระยะห่างระหว่างชุดใบจานหน้ากับเฟรม
• ค่า Chain Line แปรผันตามความยาวของแกนกระโหลก
• ลักษณะของชุดขาจาน (Crank Set) และการสวมเข้ากับแกนกระโหลก โดยทั่วไปแล้วสำหรับเสือภูเขาส่วนใหญ่ มีค่า Chain Line อยู่ในช่วง 47.5-50.0 mm.
• แนวโซ่ หมายถึง การเล็งแนวของโซ่จากเฟืองหลังไปหาจานหน้าหรือจากจานหน้าไปหาเฟืองหลังโดยเทียบกับแนวของล้อ
• แนวโซ่ตรง หมายถึง แนวโซ่ขนานกับแนวล้อ
• แนวโซ่เบี่ยงเบน หมายถึง แนวโซ่เบี่ยงเบนจากแนวขนานกับแนวล้อ

โซ่เป็นจุดที่เปราะบางที่สุดของระบบเกียร์

• โซ่เป็นตัวถ่ายทอดแรงจากบันไดไปยังล้อหลัง โดยรับจากจานหน้าส่งต่อไปยังเฟืองหลัง
• จุดอ่อนของโซ่ คือ ข้อโซ่ ข้อโซ่อาจจะได้รับการออกแบบมาอย่างดีสำหรับการรับแรงกระทำในแนวยาวซึ่งจะมาในรูปของการดึง
• โซ่ไม่ได้ถูกออกแบบมาดีนักสำหรับการรับแรงบิด ทั้งการบิดเกลียวและการบิดด้านข้าง
• เมื่อโซ่ได้รับแรงบิด ข้อโซ่จะเป็นบริเวณที่ต้องเผชิญกับความเครียดและแรงเค้น
• เมื่อโลหะที่เป็นแผ่นประกับ (Outer Plate) ตรงบริเวณข้อโซ่ได้สะสมความเครียด และแรงเค้นจนถึงจุดที่เกิดอาการล้าตัวแล้ว แกนข้อโซ่ก็จะถูกบิดให้หลุดออกมา ก็จะเกิดอาการที่เรียกว่า "โซ่ขาด"
• การบิดของโซ่จะเกิดเกือบตลอดเวลาของการใช้งาน
• การบิดตัวด้านข้างจะเกิดขึ้นในขณะที่ใช้อัตราทดที่มีแนวโซ่เบี่ยงเบน ยิ่งเบี่ยงเบนมากก็จะบิดตัวมาก ซึ่งจะทำให้มีแรงต่อฟันของจานหน้าและเฟืองหลังที่เกี่ยวข้องด้วย
• การบิดเกลียวจะเกิดขึ้นในขณะที่มีการเปลี่ยนตำแหน่งจานหน้า แรงบิดเกลียวที่กระทำต่อโซ่ในขณะเปลี่ยนตำแหน่งจานหน้านี้จะเพิ่มขึ้นตามแรงที่เรากดบันได

การใช้ตำแหน่งเกียร์ที่เหมาะสมโดยคำนึงถึงอัตราทด และแนวโซ่

• การเลือกใช้ตำแหน่งเกียร์ที่เหมาะสมโดยพิจารณาจากแนวโซ่ จะช่วยยืดอายุการใช้งานในระยะยาวของระบบเกียร์ ไม่ว่าจะเป็นโซ่ ชุดจานหน้า หรือเฟืองหลัง
• ถ้าพิจารณาจากรูปจะเห็นได้ว่า ตำแหน่งเกียร์ 1-3, 2-5 และ 3-7 แนวโซ่แทบจะเป็นเส้นตรงเลยทีเดียว 

• กลุ่ม 1 และกลุ่ม 2 เป็นกลุ่มที่ใช้ได้ดีมาก เนื่องจากแนวโซ่ไม่ได้เบี่ยงเบนไปมาก และยังสามารถไล่อัตราทดต่อเนื่องกันได้อย่างเพียงพอสำหรับการใช้งาน

• เมื่อเราใช้เกียร์ 2-7 ทำความเร็วได้พอสมควรแล้ว และต้องการจะทำความเร็วเพิ่มขึ้นอีก เราอาจจะเลือกเปลี่ยนเกียร์เป็น 3-6 ซึ่งจะให้อัตราทดที่เพิ่มขึ้นและต่อเนื่องคล้ายกับอัตราทดในเกียร์ 2-8 แต่แนวโซ่ไม่เบี่ยงเบนไปมาก

• หรือการปั่นขึ้นเนินด้วยตำแหน่งเกียร์ 2-3 และเห็นว่าเนินนี้ยังอีกยาวทั้งมีแนวโน้มว่าคุณจะต้องใช้เกียร์ที่ต่ำกว่านี้อีกในการจะเอาชนะ แทนที่จะเปลี่ยนเป็นเกียร์ที่ต่ำกว่านี้ด้วยการใช้เกียร์ 2-2 แนะนำให้เปลี่ยนไปเกียร์ 1-5 แทนจะดีกว่า

• กลุ่ม 3 สามารถใช้ได้อยู่ แต่ก็ไม่เลวนักถ้าจะเปลี่ยนไปใช้เกียร์ในกลุ่ม2
• กลุ่ม 4  แนวโซ่จะเบี่ยงเบนไปพอสมควร ซึ่งจะบั่นทอนอายุการใช้งานในระยะยาว
• กลุ่ม 5 ไม่จำเป็นหรือไม่เผลอก็อย่าไปใช้เลย สึกหรอโดยใช่เหตุ
• กลุ่ม 6 คือ เกียร์ 3-1 และ1-9 เป็นเกียร์ต้องห้าม อย่าได้เผลอไปใช้

ทำไมเกียร์ 3-1 และ 1-9 เป็นเกียร์ต้องห้าม

• เกียร์ 3-1 หรือหน้าใหญ่สุด หลังใหญ่สุด นอกจากแนวโซ่จะเบี่ยงเบนไปอย่างมากแล้ว ตัวตีนผีเองจะถูกโซ่ดึงจนกางออกเกือบจะเป็นเส้นตรง ซึ่งถ้าความยาวของ
• โซ่สั้นเกินไปกว่าที่ควร ขาตีนผีอาจจะถูกบิดจนโก่งงอ บางรายฟันของเฟือง 1 คดงอจากแรงดึงของโซ่ได้
• เกียร์ 1-9 ถึงแม้จะไม่ถูกนำใช้งานเนื่องจากแนวโซ่ที่เบี่ยงเบนไปอย่างมากนั้น แต่เหมาะกับเป็นเกียร์สำหรับจอดเก็บ เพราะตำแหน่งจานหน้าเล็กสุด สปริงของตัวสับจานหน้าจะหย่อนที่สุด เช่นกันกับตำแหน่งเฟืองหลังที่เล็กสุด สปริงในตัวตีนผีจะหย่อนที่สุดเช่นกัน การเก็บเกียร์ในลักษณะนี้จะช่วยยืดอายุการใช้งานของสปริงในตัวสับจานหน้า และตีนผี

เทคนิคการเลือกใช้ตำแหน่งสับจานหน้าในสถานะการณ์ต่างๆ

• การเปลี่ยนตำแหน่งสับจานหน้าไม่ใช่สิ่งที่กระทำได้สะดวก รวดเร็วเหมือนอย่างการเปลี่ยนตำแหน่งเฟืองหลัง เพราะระยะห่างระหว่างใบจานหน้า รวมไปถึงความแตกต่างระหว่างจำนวนฟันของใบจานหน้าแต่ละใบ ผิดกับชุดเฟืองหลังที่จะอยู่ชิดกันกว่ารวมไปถึงจำนวนฟันที่ต่อเนื่องกันมากกว่า

• การพิจารณาเลือกใช้และการตัดสินเปลี่ยนตำแหน่งจานหน้าในแต่ละสถานการณ์อาจแตกต่างกันไปสำหรับหลายๆ คน แต่มีเหตุผลหลักที่คนส่วนใหญ่ยอมรับคือ

• สำหรับทางเรียบ

• ควรใช้จานหน้ากลางหรือจานใหญ่สุดแล้วแต่ระดับความเร็วที่คุณใช้ และแนวโซ่ที่จะเบี่ยงเบน

• การปั่นทางเรียบที่ความเร็วประมาณ 29-31 กม./ชม. แทนที่จะใช้ตำแหน่งเกียร์ 2-9 ซึ่งแนวโซ่จะเบี่ยงเบนไปมาก  ก็ควรเลือกใช้ตำแหน่งเกียร์ 3-7 ซึ่งแนวโซ่จะเป็นเส้นตรง

• สำหรับทางลงเขา

• ควรใช้จานหน้าใหญ่ที่สุด ทั้งนี้ไม่ได้หมายถึงระดับความเร็วที่คุณกำลังปั่นส่งเพื่อลงเขาเท่านั้น หรือแม้จะเพียงปล่อยไหลลงเขาก็ตาม

• หากมีการล้มเกิดขึ้นโซ่ที่มาอยู่ในตำแหน่งจาน 3 จะป้องกันขาจากความคมของยอดฟันใบจาน ซึ่งคมพอที่บาดขาไปถึงกล้ามเนื้อได้ 

• สำหรับกรณีขึ้นเขา

• หากมีแรงมากพอที่จะใช้จานกลางปั่นขึ้นเขา และการเปลี่ยนมาใช้จานเล็กจะทำให้เสียเวลา และแนวของโซ่ไม่เบี่ยงไปมากนักก็คงจะไม่เป็นไรมากเท่าไหร่

• การขึ้นเขาด้วยเกียร์ 1-4 จะดีกว่าการใช้เกียร์ 2-1 เพราะได้อัตราทดใกล้เคียงกันแถมแนวโซ่ยังไม่เบี่ยงด้วย

• โซ่ในระบบเกียร์ 27 Speeds จะบางกว่าโซ่ของระบบเกียร์ 24 Speeds หรือระบบเดิมประมาณ 0.6mm. และความแข็งแรงย่อมจะลดลงเป็นธรรมดา ซึ่งทำให้โซ่ของระบบใหม่ขาดง่ายกว่าระบบเดิม โอกาสโซ่ขาดอันเกิดจากการใช้งานที่ผิดวิธีย่อมเกิดขึ้นได้เสมอ
• โซ่ขาดในระหว่างขึ้นเขาเป็นเหตุการณ์ที่พบได้เรื่อยๆ ไม่ใช่ว่าข้อโซ่ทนแรงดึงไม่ไหว แต่ข้อโซ่ทนแรงบิดไม่ไหวต่างหาก
• โซ่จะบิดเกลียว และบิดตัวด้านข้างอย่างมากในขณะที่มีการเปลี่ยนตำแหน่งจานหน้า ถ้าบวกด้วยการออกแรงดึงโซ่อย่างหนัก เช่น ลดจานหน้าลงมาในขณะที่ขายังกดบันไดอย่างหนักเพื่อที่จะเอาชนะเนินสูงให้ได้ก็อาจจะทำให้ข้อโซ่บิดจนหลุดออกมาได้
• ขณะที่การเปลี่ยนตำแหน่งเฟืองหลังนั้นจะทำได้ง่ายกว่า โซ่จะบิดตัวน้อยกว่า เนื่องจากระยะห่างระหว่างเฟืองแต่ละแผ่นมีน้อยกว่าระยะห่างระหว่างใบจาน

วิธีที่ควรทำในระหว่างการขึ้นเขา

• พิจารณาจากรอบขาและแรงที่เรายังมีอยู่
• ถ้าเนินที่เห็นข้างหน้า หนักหนากว่าที่จะใช้จาน 2 ได้ตลอดเนิน ให้เปลี่ยนเป็นจาน 1 เมื่อยังมีแรงและรอบขาเหลืออยู่ โดยลดแรงกดที่บันไดลงก่อน  
• อย่าเปลี่ยนจานหน้าในขณะที่กำลังจะหมดแรงส่ง เพราะนั่นหมายถึงว่าคุณกำลังออกแรงย่ำบันไดอย่างหนัก โดยที่บันไดแทบจะไม่ขยับเลย ซึ่งนั่นหมายถึงว่าแรงตึงภายในโซ่จะสูงมากจนน่าเป็นห่วงที่จะทำให้ข้อโซ่อ้าได้
• จากนั้นมาเล่นรอบโดยการเปลี่ยนตำแหน่งเฟืองหลัง โดยใช้เฟืองที่เล็กลงก่อนเพื่อลดอาการหวือของขาจากการที่ลดจานหน้าลง แล้วจึงเลือกเปลี่ยนตำแหน่งเฟืองหลังไปตามสถานะการณ์
• แต่หลักการยังคงเหมือนเดิมคือ ให้เปลี่ยนเกียร์ในขณะที่ยังมีแรงหรือรอบขาเหลืออยู่ อย่าเปลี่ยนในขณะที่กำลังจะหมดแรงส่งด้วยเหตุผลที่เหมือนกับการสับจาน ถึงแม้ว่าจะไม่มีผลให้โซ่ขาดต่อหน้าต่อตา แต่จะบั่นทอนอายุการใช้งานลงอย่างคาดไม่ถึง (อาจจะเจอโซ่ขาดเอาดื้อๆขณะที่กำลังปั่น ทั้งๆ ที่ไม่ได้เปลี่ยนเกียร์) และต้องลดแรงกดที่บันไดในเวลาเปลี่ยนเกียร์เช่นกัน

ข้อสรุป

• เลือกใช้เกียร์ให้เหมาะสมกับสภาพเส้นทางและสภาพตัวเอง
• พยายามหลีกเลี่ยงการใช้เกียร์ที่หนักแรงโดยไม่จำเป็น เพราะจะเป็นอัตรายกับข้อเข่า
• เลือกอัตราทดที่ทำให้แนวโซ่ไม่เบี่ยงเบนมาก เพื่อยืดอายุการใช้งานของโซ่ และลดการสึกหรอของจานหน้าและเฟืองหลัง
• เกียร์ 1-9 และ 3-1 ไม่ใช่เกียร์สำหรับใช้งาน
• เกียร์1-9 มีไว้สำหรับเก็บรถ เพื่อพักสปริงสับจานและตีนผี
• การเปลี่ยนเกียร์ ไม่ว่าจะเปลี่ยนตำแหน่งจานหน้าหรือเฟืองหลัง ให้ลดแรงกดที่บันได
• ในขณะลงเขา เปลี่ยนจานหน้ามาไว้ที่จาน 3 เสมอ เพราะโซ่จะคลุมยอดฟันคมๆของจาน3 ไม่ให้มาเกี่ยวขาในเวลาที่ล้ม
• ในขณะขึ้นเขา ควรจะเปลี่ยนมาใช้จาน 1 ในช่วงที่ยังมีรอบขาเหลืออยู่ ทางที่ดีแล้วควรจะเปลี่ยนมาใช้จาน 1เสียแต่เนิ่น แล้วมาไล่เฟืองหลัง
• การเปลี่ยนตำแหน่งเฟืองหลังในขณะขึ้นเขา ทำได้ง่ายกว่าการเปลี่ยนตำแหน่งจานหน้า

Reference: http://photo.lannaphotoclub.com/index.php?topic=2223.0

Bike: พี่สอนน้องปั่น การใช้เกียร์จักรยานเสือภูเขา (ตอน 2)

Reference: http://www.youtube.com/watch?v=VkgfLvvq42Q

Bike: พี่สอนน้องปั่น การใช้เกียร์จักรยานเสือภูเขา (ตอน 1)

Reference: http://www.youtube.com/watch?v=ywXONfK84DY

Bike: วิธีเปลี่ยนเกียร์จักรยานเสือภูเขา

“เกียร์เบา” กับ “เกียร์หนัก” คืออะไร 

• เกียร์เบา (เกียร์ต่ำ) คือ เมื่อเปลี่ยนเกียร์แล้ว ปั่นสบายขึ้น
• เกียร์หนัก (เกียร์สูง) คือ เมื่อเราเข้าเกียร์แล้ว เราจะต้องออกแรงปั่นมากขึ้นกว่าปกติ ซึ่งจะเป็นเกียร์สูงๆ

การใช้เกียร์ด้านซ้ายมือ/จานหน้า มี 3 เฟือง คือ เล็ก กลาง ใหญ่

• เฟืองใหญ่ ตอนลงเขา หรือทางลาดลง อันนี้ไม่ได้เกี่ยวกับการต้องการความเร็ว แต่ถ้าเราใช้จานหน้าเป็นเฟืองใหญ่ตอนลงเขา มันจะเซฟขาของคุณจากความคมของยอดฟันใบจาน ซึ่งคมพอที่บาดขาคุณลงไปถึงกล้ามเนื้อได้
• เฟืองกลาง ตอนขึ้นเขา แต่ดูแรงของเราก่อนว่าไหวไหม ถ้าไม่ไหวจริง เปลี่ยนมาเป็นเฟืองเล็ก
• ถ้าเป็นทางเรียบ ใช้เฟืองกลางหรือใหญ่ตามกำลังของเรา แต่เฟืองกลางเป็นระดับเหมาะที่สุด

ตัวเลขของเกียร์ของเสือภูเขา (สำหรับด้านขวามือ/จานหลัง)

• เฟืองใหญ่ คือ เกียร์ต่ำ จะใช้ตอนเราออกตัว หรือ ตอนปั่นขึ้นทางที่ลาดชัน หรือขึ้นเขา แล้วก็ตอนที่จอดรถไว้เฉยๆ จะต้องเข้าเกียร์ไว้
• เฟืองเล็ก คือ เกียร์สูง จะเป็นเกียร์ที่เราใช้ความเร็ว เช่น ทางเรียบ เปรียบกับรถยนต์เอาก็แล้วกันนะครับถ้าต้องการความเร็วก็ใช้เกียร์สูง

วิธีเปลี่ยนเกียร์จักรยานเสือภูเขา

• เกียร์ข้างซ้าย (จานหน้า) ปรับไปที่เกียร์ 2 (เพราะเกียร์ 1 เราไม่ค่อยจะรู้สึกมาก มันเบาไปครับ เริ่มที่ 2 จะรู้สึกดีกว่า) ปรับไปใช้จานกลางเป็นหลักเมื่อปั่นจักรยาน แล้วไม่ต้องปรับอีกแล้ว (ในระยะฝึกปั่น)
• เกียร์ข้างขวา (จานหลัง) ปรับไปที่เกียร์ 3  พอหลังจากนั้นลองปรับไปที่เกียร์ 4 ฝึกไปอย่างนี้ก่อนสักระยะ หลังจากนี้ลองปรับไปที่เลข 5, 6,7 ตามกำลังขา

ข้อควรระวังในการเปลี่ยนเกียร์จักรยานเสือภูเขา

• ไม่ปรับจานหน้าเป็นจานเล็ก (เกียร์ 1) พร้อมกับปรับจานหลังเป็นจานเล็ก (เกียร์ 9)
• ไม่ปรับจานหน้าเป็นจานใหญ่ (เกียร์ 3) พร้อมกับปรับจานหลังเป็นจานใหญ่ (เกียร์ 1)
• เพราะจะทำให้แนวโซ่เบนมากที่สุด ส่งผลเสียต่อระบบเกียร์ อาจทำให้โซ่ขาด ตีนผีเองจะถูกโซ่ดึงจนกางออกเกือบเป็นเส้นตรง ซึ่งถ้าความยาวของโซ่สั้นเกินไปกว่าที่ควร ขาตีนผีอาจจะถูกบิดจนโก่งงอ

เคล็ดลับ

• เปลี่ยนเกียร์ตอนปั่น ห้ามเปลี่ยนเกียร์ตอนรถหยุดหรือรถไหล
• Zone 1 ปั่นขึ้นเขา
• Zone 2 ปั่นขึ้นเนิน สะพาน ลุยโคลน
• Zone 3 ปั่นทางเรียบ ลงเขา
• ทางปกติใช้จานหน้าใหญ่ ยกเว้นตอนขึ้นที่สูงให้ใช้จานเล็ก
• จานหลังใช้จาน 3 แล้วเปลี่ยนเป็นอันเล็กลงเรื่อยๆ จะปั่นเร็วขึ้น หยุดรถให้กลับมาที่จาน 3
• ขึ้นสะพาน เปลี่ยนจานหน้าเป็นอันเล็ก

Reference:

• http://mountainbikedetail.blogspot.com/2012/11/blog-post_22.html
• http://thaicyclingclub.blogspot.com/2010/08/blog-post_7471.html

Bike: วิธีเลือกจักรยานให้เหมาะกับความสูง

วิธีวัดความสูง

• ยืนเท้าเปล่า เอาหลังชิดกำแพง ให้เท้าทั้งสองข้างชิดกัน ไหล่ตึง เอาดินสอวางเหนือหัว แล้วขีดเส้นเป็นเครื่องหมายไว้บนฝาผนัง ใช้สายวัดดูความสูงที่ได้

เลือกจักรยานให้เหมาะกับความสูง

• เริ่มต้นวัดจากกลางกระโหลก ลากยาวขึ้นไปจนถึงปลายท่อด้านบนที่ใช้เสียบหลักอาน
• หน่วยที่ใช้ในการวัดไซส์ก็ต่างกันไปตามผู้ผลิตเฟรมจักรยาน หน่วยหลักๆ คือ เซนติเมตร (Cm.)  นิ้ว (Inch.) และขนาด XS, S, M, L, XL
• ถึงแม้ว่าไซส์ คือความยาวของ Seat tube นั่นไม่ได้หมายความว่าขนาดเฟรมจะแตกต่างกันเฉพาะความยาวของ Seat tube เท่านั้น ส่วนอื่นๆ ของเฟรมก็จะใหญ่เล็ก สั้นยาว ลดหลั่นตามกันไปด้วย

ตารางขนาดเสือภูเขาสำหรับผู้ชาย (Hard tail & full suspension)

ความสูงผู้ขี่/Rider Height		ขนาดเฟรมที่เหมาะสม/Frame Size Suggested
Feet and Inches	Centimetres	Inches	Size
4′ 10″ – 5′ 2″	148 – 158	13 – 14	XS
5′ 2″ – 5 ‘6″	158 – 168	15 – 16	S
5′ ‘6″ – 5′ 10″	168 – 178	17 – 18	M
5′ 10″ – 6′ 1″	178 – 185	19 – 20	L
6′ 1″ – 6′ 4″	158 – 193	21 – 22	XL
6 ‘4″ – 6′ 6″	193 – 198	23 – 24	XXL

ตารางขนาดเสือภูเขาสำหรับผู้หญิง (Hard tail & full suspension)

ความสูงผู้ขี่/Rider Height		ขนาดเฟรมที่เหมาะสม/Frame Size Suggested
Feet and Inches	Centimetres	Inches	Size
4′ 10″ – 5′ 2″	148 – 158	13 – 14	XS
5′ 2″ – 5 ‘6″	158 – 168	15 – 16	S
5′ 6″ – 5′ 10″	168 – 178	17 – 18	M
5′ 10″ – 6′ 1″	178 – 185	19+	L

ตารางขนาดเสือหมอบสำหรับผู้ชาย (Man’s road bike sizing chart)

ความสูงผู้ขี่/Rider Height		ขนาดเฟรมที่เหมาะสม/Frame Size Suggested
Feet and Inches	Centimetres	Centimetres	Size
4′ 10″ – 5 ‘0″	148 – 152	47 – 48	XXS
5′ 0 “- 5′ 3″	152 – 160	49 – 50	XS
5′ 3″ – 5′ 6″	160 – 168	51 – 52 – 53	S
5 6″ – 5′ 9″	168 – 175	54 – 55	M
5′ 9″ – 6′ 0″	175 – 183	56 – 57 – 58	L
6′ 0″ – 6′ 3″	183 – 191	58 – 59 – 60	XL
6′ 3″ – 6′ 6″	191 – 198	61 – 62 – 63	XXL

หมายเหตุ

• เฟรมที่เป็นสัดส่วนรูปทรงประเภท Sloping เช่นเฟรมของยี่ห้อ Colnago ขนาดจะเล็กกว่าเฟรมที่มีสัดส่วนแบบดั้งเดิมประมาณ 4 ซม. ดังนั้นหมายความว่าขนาดเฟรมแบบดั้งเดิม 56cm จะเท่ากับเฟรม Sloping ขนาด 52cm นั่นเอง

ตารางขนาดเสือหมอบสำหรับผู้หญิง (Women’s road bike sizing chart)

ความสูงผู้ขี่/Rider Height		ขนาดเฟรมที่เหมาะสม/Frame Size Suggested
Feet and Inches	Centimetres	Centimetres	Size
4′ 10″ – 5′ 1″	147 – 155	44 – 45 – 46	XXS
5′ 1″ – 5′ 3″	155 – 160	47 – 48 – 49	XS
5′ 3″ – 5′ 5″	160 – 165	50 – 51 – 52	S
5′ 5″ – 5′ 8″	165 – 172	53 – 54 – 55	M
5′ 8″ – 5′ 10″	172 – 180	56 – 57	L

Reference: http://www.siambikes.com/wizContent.asp?wizConID=123&txtmMenu_ID=7

Bike: ประเภทจุ๊บลมจักรยาน

Reference: http://www.facebook.com/photo.php?fbid=520502888011422&set=a.520502314678146.1073741844.503435973051447&type=1&theater

Bike: วิธีวางตำแหน่งเท้าที่ถูกต้อง

Reference: http://www.facebook.com/photo.php?fbid=518704321524612&set=a.504177439643967.1073741826.503435973051447&type=1&theater

Bike: รู้จักเฟรมจักรยานก่อนเลือกซื้อ

วัสดุที่ใช้ประกอบเฟรมจักรยาน มีผลต่อการใช้งานและดูแลรักษา วัสุดที่ใช้ประกอบเฟรมจักรยานแบ่งออกเป็นดังนี้

ไทยทาเนียม (Titanium)

• ไททาเนียม Titanium) เป็นธาตุในโลหะที่ถูกค้นพบในปี ค.ศ.1797 โดย William Gregor เป็นโลหะที่มีแสงเป็นประกายขาวคล้ายเงิน มีความทนทานต่อการสุกร่อนเป็นเยี่ยม ดัดโค้งงอได้ตามต้องการเมื่อร้อน มีน้ำหนักเบา เมื่อทำให้เป็นวัตถุผสม มีความแข็งแรง ทนต่อการบิดดึงได้ดีมาก แต่ขึ้นรูปหรือเชื่อมต่อให้สวยงามได้ยาก ต้องใช้ผู้ชำนาญและอุปกรณ์ในการเชื่อมต่อชนิดพิเศษ ส่วนใหญ่ถูกนำไปใช้ในการทำชิ้นส่วนของเครื่องบิน ยานอวกาศ เรือดำน้ำ ดาวเทียม รวมถึงรากฟันเทียม และบางส่วนของขีปนาวุธ ไททาเนียมเป็นวัตถุต้องห้ามที่ต้องมีใบอนุญาตในการซื้อขาย มีราคาแพง ไม่มีขายตามร้านค้าวัสดุทั่วไปเหมือนเหล็กหรืออลูมิเนียม
• เฟรมจักรยานไททาเนียมมีอยู่ 2 เกรด คือ ท่อที่ผลิตในอเมริกา กับท่อที่ผลิตในประเทศจีนและรัสเซีย ข้อแตกต่างกันที่ต้นทุนการผลิตและคุณภาพ ราคาจึงแตกต่างกันมาก โดยปกติไททาเนียมจะมีส่วนผสมของโลหะสองชนิตามอัตราส่วนดังนี้ คือ

• 3AL/2.5V = (Aluminium = 3 % / Vanadium = 2.5 % ) ส่วนที่เหลือเป็น Titanium

• 4AL/6V = (Aluminium = 4 % / Vanadium = 4 % ) ส่วนที่เหลือเป็น Titaniuam

• ท่อไททาเนียมที่ทำจากรัสเซียมีทั้งสองชนิดเหมือนกัน แต่เมื่อทดสอบคุณภาพแล้วพบว่าท่อของรัสเซียมีคุณภาพด้อยกว่าในด้านความทนทานต่อแรงบิดดึงที่ทำในอเมริกาถึง 40% 
• ส่วนท่อไททาเนียมที่ผลิตในประเทศจีนใช้สวนผสม 3AL/2.5V ถึงแม้จะมีส่วนผสมทางเคมีอยู่ในระดับเดียวกันกับมาตรฐานทั่วไป แต่พบว่าของจีนยังมีส่วนผสมอื่นๆ ปนอยู่ ทำให้ความแข็งแรงด้อยไปกว่าที่ผลิตในรัสเซียเสียอีก จึงลงความเห็นว่าท่อไททาเนียมทั้งที่ผลิตในรัสเซียและผลิตในประเทศจีน ยังมีคุณภาพและน้ำหนักไม่ดีเท่ากับที่ผลิตในอเมริกา
• ผู้ผลิตเฟรมจักรยานหลายรายที่ใช้ท่อไททาเนียมที่ทำในประเทศรัสเซียและจีนต้องใช้กลยุทธ์ในการขายสินค้าของตนโดย "รับประกันคุณภาพตลอดอายุการใช้งาน" แต่ถ้าผู้ซื้อมีปัญหาได้รับการเปลี่ยนเฟรมไปแล้ว ปัญเดิมก็จะตามาอีก
• ในสหรัฐอเมริกา Sandvik คือผู้ผลิตท่อไททาเนียมที่มีชื่อเสียงที่สุดรายหนึ่ง และเป็นที่นิยมสำหรับการนำมาทำเฟรมจักรยาน จึงมีการประมูลสิทธิ์ในการซื้อท่อเพื่อไปใช้ในการทำจักรยานของตนแต่เพียงผู้เดียว อย่างไรก็ตาม Sandvik ไม่ใช่ผู้ผลิตท่อไททาเนียมรายเดียวในอเมริกา เช่น เฟรมชั้นยอดของ Merlin กลับไปใช้ท่อไททาเนียมของ Haynes ที่ผลิตในเมือง Arcadia รัฐ Louisiana ซึ่งเป็นแหล่งผลิตท่อไททาเนียมระดับท๊อป ราคาแพง คุณภาพเยี่ยมอีกยีห้อหนึ่ง

เหล็ก (Steel)

• เหล็กเป็นวัสดุดั้งเดิมในการใช้ทำตัวถังจักรยาน ให้ความรู้สึกดีในการขับขี่ ควบคุมง่าย ขี่สนุก ไม่แข็งกระด้าง แข็งแรง ทนทาน รับน้ำหนักได้ดี
• ข้อเสีย คือ มีน้ำหนักมาก ลำบากในการดูแลรักษา เพราะเป็นสนิมง่าย แต่ก็ยังมีผู้ผลิตที่ใช้เหล็กคุณภาพดี ทำรถจักรยานออกมาวางจำหน่ายไปไม่น้อยดีเดียว เช่น Breezer และ Voodoo และมีนักแข่ง และผู้ที่นิยมจักรยานไม่น้อยทีเดียวที่นิยมชมชอบ กับตัวถังจักรยานที่ผลิตจากเหล็ก แต่ด้วยคุณสมบัติของเหล็กตามที่ได้กล่าวไว้ว่ามีน้ำหนักมาก จึงไม่ค่อยมีนักแข่งนิยมใช้กันมากนัก เพราะยังมีวัสดุประเภทอื่นที่มีคุณภาพใกล้เคียงหรือดีกว่าใช้ในการทำตังถังจักรยาน ประกอบกับข้อได้เปรียบที่มีน้ำหนักน้อยกว่าตัวถังที่ทำด้วยเหล็ก ด้วยเหตุผลนี้เหล็กจึงไม่ค่อยจะเป็นที่นิยมนำมาใช้เป็นวัสดุสำหรับผลิตจักรยานในเชิงการกีฬา เหล็กจึงเป็นที่นิยมในการผลิตตัวถังจักรยานในเชิงพาณิชย์โดยทั่วไปเสียมากกว่า ด้วยคุณสมบัติที่แข็งแกร่งของมัน เหล็กจึงยังสามารถครองตลาดจักรยาน

โครโมลี่ (Chromoly)

• โลหะผสมระหว่างเหล็กกับโมลิบดีนั่ม (Molybdenum) น้ำหนักเบากว่าเหล็ก ท่อโครโมลี่ดีๆ บางยีห้อมีน้ำหนักไม่ต่างจากไททาเนี่ยม
• จุดเด่นของโครโมลี่ีคือ ขี่สนุก แต่ข้อเสียคือ ดูแลรักษาค่อนข้างยากพอสมควร เป็นสนิมง่ายเหมือนเหล็ก ถึงอย่างไรก็ยังเป็นที่นิยมของบรรดานักจักรยานที่แท้จริง หรือนักแข่งมากพอสมควร ท่อโครโมลี่ที่มีชื่อเสียงได้แก่ Ritchey / Reynolds และ Columbus เฟรมโครโมลี่ ราคาไม่แพงนัก ที่นิยมใช้กันเห็นจะเป็นรถของ KHS โดยใช้ท่อของ True Temper

อลุมิเนียม (Aluminium)

• เฟรมยอดนิยม เพราะมีน้ำหนักเบา ดูแลรักษาง่าย ไม่เป็นสนิม (แต่เกิดการผุกร่อนได้ อันเกิดจากอลูมิเนียมอ๊อกไซด์) มีให้เลือกหลายเกรด เช่น 6061 / 7005 / หรือ Elan3. / Elite สูตรผสมของท่อ Easton
• รถเฟรมอลูมิเนียมขี่ไม่ค่อยนิ่มนวลเหมือนเฟรมชนิดอื่น ค่อนข้างแข็งกระด้างเมื่อขับขี่ในทางวิบาก แต่กลับตรงกันข้ามขี่ได้ดีในทางเรียบและทางสูงชัน ราคาไม่แพง มีให้เลือกมากมายในท้องตลาด รูปร่างและสีสรรคสวยงามสดุดตาผู้พบเห็น
• ข้อควรระวังในการดูแลรักษา เนื่องจากอลูมิเนียมสามารถเกิดการผุกร่อนได้ด้วยหลายสาเหตุ แต่สาเหตุที่สำคัญที่สุด คือ ไอน้ำจากน้ำเค็ม สำหรับผู้ที่อยู่ติดทะเลควรหมั่นรักษาเช็ดทำความสะอาดด้วยทุกครั้งหลังจากการใช้งาน และที่ไม่สามารถหลีกเลี่ยงได้ คือ เหงื่อจากตัวเราในระหว่างการขับขี่ หยดเหงื่อที่ไปโดนเฟรมอลูมิเนียม หากเราละเลยก็อาจจะทำให้เฟรมของเราเกิดการผุกร่อนได้เช่นกัน

คาร์บอนไฟเบอร์ (Carbon Fiber)

• อีกเทคโนโลยีที่คิดค้นมาเพื่อทำเฟรมจักรยาน และประสบความสำเร็จมานานแล้ว และเป็นที่นิยมชื่นชอบของบรรดานักจักรยานโดยทั่วไปเช่นกัน เพราะมีข้อดีของวัสดุชนิดนี้คือ มันสามารถทำให้แข็งกระด้างมากหรือน้อย ทำให้เบามาก หรือนำไปเสริมในบางจุดที่ต้องรับแรงกระแทกมากๆ ได้ นอกจากนั้นยังทนต่อการกัดกร่อนสูง
• ข้อเสีย คือ ราคารแพง เชื่อมต่อยาก ดังนั้น ตามข้อต่อที่รับแรงกระแทกสูงๆ จะเกิดปัญหาได้ง่าย เขาจึงเลือกที่จะนำคาร์บอนไฟเบอร์ไปทำตัวถังประเภทโมโนค็อด (monocogne) หรือเฟรมชิ้นเดียวแทน ดังที่เห็นกันมากในรถฟูลซัสเพนชั่นทั่วไป

Reference: http://web.agri.cmu.ac.th/agbike/bikenew/frame.htm

Bike: ประเภทจักรยาน

จักรยานทัวร์ริ่ง (Touring Bicycle)

• เน้นขี่ทางไกล บนทางเรียบ ใส่สัมภาระได้ 
• ถ้าตัวถังทำจากโครโมลี่จะขี่สบายและนุ่มกว่า เพราะเป็นโลหะที่มีการซับแรงที่ดีกว่า เมื่อขี่นานๆ ร่างกายจะไม่ล้า
• ส่วนตัวถังที่ทำจากอลูมิเนียมจะเน้นเรื่องความเบา พอเบาจะมีการถ่ายแรงลงไปที่รถให้ทำความเร็วได้ดีขึ้น แต่สิ่งที่เสียไปก็คือ จะกระด้างและกระแทกมากกว่า

จักรยานเสือภูเขา (Mountain Bicycle)

• ออกแบบมาเพื่อการใช้งานสมบุกสมบัน มีโช้ครับแรงกระแทก คือ แบบมีโช้คหน้า และ แบบมีโช้คหน้าและโช้คหลัง (Full susspention)

จักรยานไฮบริด (Hybrid Bicycle)

• จักรยานลูกผสมระหว่าง "จักรยานทัวร์ริ่ง และจักรยานเสือภูเขา"
• ลักษณะทั่วไปเหมือนเสือภูเขา จะแตกต่างกันอยู่ 2 จุดสำคัญ คือ ใช้ล้อและยางเสือหมอบเพื่อความสะดวกในการขับขี่ในเมือง และเนื่องจากไม่มีจุดประสงค์ในการ "ลุย" ดังนั้นโช้คอัพหน้าจึงไม่ต้องใช้แบบเสือภูเขาที่ต้องคอยดูดซับแรงกระแทก แต่ใช้เหมือนกับเสือหมอบแทน

จักรยานซิตี้ไบค์ (City Bicycle)

• เป็นรถใช้ในเมือง ดัดแปลงมาจากเสือหมอบ ขนาดล้อเท่าเสือหมอบ ลักษณะเฟรมของตัวรถจะลดลงมาต่ำให้ใช้ได้ทั้งผู้หญิงและผู้ชาย
• มีบังโซ่ให้สามารถใส่กางเกงขายาวในการขี่ได้ ขากางเกงจะไม่เข้าไปพันกับโซ่ได้
• มีบังโคลนล้อหน้าและหลัง เพื่อเวลาฝนตกจะได้ไม่ดีด
• มีจานหน้าใบเดียว เพราะใช้ในเมืองไม่ได้ขึ้นเขา

จักรยานมินิเวโล่ (Mini Velo Bicycle)

• จักรยานเสือหมอบ และจักรยานเสือภูเขาที่ถูกย่อขนาดให้เล็กลงมา แต่ยังคงไว้ซึ่งรูปทรงอันเดิม

จักรยานพับได้ (Folding Bicycle)

• จักรยานขนาดเล็ก พับให้เล็กลงได้ สะดวกต่อการเชื่อมต่อรถสาธารณะ

Reference: https://sites.google.com/site/saveearthwithbike/naewkhid-meuxng-cakryan/prapheth-cakryan

Bike: การอบอุ่นร่างกายก่อนปั่นจักรยาน

Reference: http://www.mccthailand.com/forum/index.php?PHPSESSID=526fed67cc1db73724d244fdb32fb093&topic=1813.0

Bike: การปรับแต่งจักรยานให้เหมาะกับผู้ขี่

เมื่อเลือจักรยานที่เหมาะสมกับการใช้งาน และขนาดของเรา จะต้องทำการปรับตั้งอุปกรณ์ต่างๆ รวมถึงท่าทางการขี่ เพื่อป้องกันอาการปวดเมื่อยจากการขี่จักรยาน

• นั่งบนจักรยานแล้วหมุนขาจานให้ทำมุม 90 องศา กับพื่น โดยขาทำมุมอยู่ระหว่าง 10 - 20 องศา จึงจะถือว่าเหมาะสม
• หมุนขาจานให้ทำมุมระนาบกับพื้นแล้วนำลูกดิ่งมาทำการวัดโดยให้ลูกดิ่งเริ่มจากสะบ้าหัวเข่าเราแล้วดิ่งลงไปให้เส้นด้ายลงไปที่กึ่งกลางของลูกบันไดพอดี ถ้าลูกดิ่งไม่ลงตรงกึ่งกลางบันไดให้ทำการปรับเบาะนั่งเลื่อนไปข้างหน้า หรือข้างหลัง จนกว่าลูกดิ่งลงตรงกึ่งกลางบันไดพอดี
• ให้ลำตัวทำมุม 45 องศา โดยจับที่มือเบรค
• มองไปที่ดุมล้อของ โดยจะต้องตรงกับคอแฮนด์ หรือสเตมพอดี

Reference: http://thbike.blogspot.com/2011/04/bicycle-fit.html

Bike: การปรับแฮนด์จักรยาน

ความสูงของแฮนด์

• ปรับตำแหน่งเบาะให้ถูกต้องก่อน แล้ววัดความสูงของแฮนด์ โดยดูจากด้านข้างของจักรยาน
• แฮนด์จะต้องเตี้ยกว่าแนวบนสุดของเบาะ 2 – 3 นิ้วฟุตสำหรับนักปั่นที่ชอบความเร็ว
• สูงขึ้นมาไม่เกินความสูงของเบาะ สำหรับคนที่ชอบขี่แบบสบายๆ
• สำหรับความสูงของแฮนด์ที่สูงขี้นมาเกินระดับบนสุดของเบาะ เอาไว้สำหรับผู้ที่มีความผิดปกติของหลังหรือคอหรือพวกจักรยานที่แต่งเอกไว้เล่นแข่งลงเขากัน

ระยะเอื้อมถึงแฮนด์

• เป็นปัญหาสำหรับจักรยานผิดขนาด (คือไม่พอดีกับตัว) แล้วก็มักจะไปใช้วิธีเลื่อนเบาะไปหน้าสุด หรือหลังสุดเพื่อชดเชยระยะที่ต้องเอื้อมถึงแฮนด์ ซึ่งพอขี่จักรยานกันนานๆ มักมีปัญหาปวดหลัง ปวดเข่า
• ปรับระยะเบาะให้พอดีกับขาให้ได้ แล้วระยะเอื้อมถึงแฮนด์นี้จะใช้วิธีเปลี่ยนคอจับแฮนด์ (Stem) ให้สั้นหรือยาว
• ระยะเอื้อมที่ถูกต้อง คือ เมื่อก้มตัวลงจับแฮนด์แล้วหลังจะทำมุม กับพื้นราบประมาณ 45 องศา และข้อศอกจะต้องหย่อนพอสมควร ไม่เหยียดตรง

ความกว้างของแฮนด์

• ลองวิดพื้นดูหลายๆ ที โดยลองเปลี่ยนตำแหน่งมือห่างกันหรือชิดกัน
• ตำแหน่งที่ออกแรงได้ถนัดที่สุดก็ใช้ระยะนั้นแหละ ลองวัดเทียบกับแฮนด์จักรยานที่ใช้ขี่ประจำดู แล้วให้ช่างจัดการตัดสั้นหรือเปลี่ยนใหม่ให้เรียบร้อย

Reference:

• http://www.mtbsociety.com/b13/t17/msg18/?topicseen;PHPSESSID=5012486738a55d0e2d613c162d331a65#msg18
• http://thbike.blogspot.com/2011/04/bicycle-fit.html

Bike: การปรับตั้งเบาะจักรยาน

การเซ็ตเบาะจักรยานอย่างถูกต้องจะทำให้การปั่นจักรยานเป็นไปอย่างสนุกสนาน ไม่เมื่อยล้าเร็ว ไม่เจ็บก้นมาก ลดอาการบาดเจ็บของตัวเข่า และถ่ายทอดแรงจากตัวเราไปยังรถจักรยานได้ดียิ่งขึ้น






ความสูงของเบาะนั่ง

• ถอดรองเท้าออก แล้วเอาส่วนของส้นเท้าวางบริเวณแกนบันได
• ถีบบันไดลงล่างให้แนวของขาจานอยู่ในแนวเดียวกันกับแนวท่ออาน ปรับความสูงของอานจนกระทั่งขาข้างนั้นเหยียดตรงจน (เกือบ) สุด
• ระยะจากด้านบนสุดของเบาะไปจนถึงบันได เมื่อนั่งบนเบาะอย่างมั่นคงแล้วใช้ปลายเท้าเหยียบบันไดในจังหวะที่ถีบขาลงจนสุดขาจะต้องเหยียดได้เกือบสุด ไม่ใช่สุดเหยียดอย่างที่หลายคนทำกัน เพราะนั่นจะทำให้กล้ามเนื้อและเส้นเอ็นรอบๆ หัวเข่าบาดเจ็บได้ แม้จะได้กำลังมากที่สุดก็จริง แต่ไม่คุ้มกับค่ารักษาตัว

การปรับเบาะนั่ง

• ควรวางตำแหน่งเบาะนั่งให้ขนานกับพื้นโลก โดยการใช้ระดับน้ำเป็นตัววัด

ระยะเลื่อนหน้าหลังของเบาะ

• เมื่อนั่งบนเบาะตามปกติ
• จัดให้ขาจาน (Crank arm) ทั้งสองข้างอยู่ขนานกับพื้น
• วางเท้าบนบันไดที่อยู่ด้านหน้าด้วยส่วนที่ค่อนไปทางปลายเท้่ โดยให้โคนหัวแม่เท้า (Ball of foot) วางตรงกับแกนบันได
• เลื่อนเบาะไปมาจนกว่ารอยบุ๋มใต้หัวเข่า/ลูกสะบ้า (Bump below kneecap) จะดิ่งกับแกนบันได (เมื่อมองจากด้านข้างของขานำ)
• การปรับตั้งตามตำแหน่งนี้จะทำให้การออกแรงถีบบันไดได้ดีที่สุด และปลอดภัยกับหัวเข่า

Reference:

• http://www.mtbsociety.com/b13/t16/msg17/?topicseen;PHPSESSID=5012486738a55d0e2d613c162d331a65#msg17
• http://photo.lannaphotoclub.com/index.php?topic=10818.0
• http://topicstock.pantip.com/ratchada/topicstock/2011/06/V10705309/V10705309.html

Bike: ส่วนประกอบของจักรยาน

เสต็ม (Stem)

• เสต็มมีหน้าที่จับแฮนด์และคอให้ยึดติดกัน มีองศาต่างกันและความแข็งแรงตามแต่ประเภทรถนั้นๆ

แฮนด์ (Hand)

• แฮนด์คือส่วนที่มีไว้บังคับรถคล้ายพวงมาลัยรถยนต์ และเป็นที่ยึดอุปกรณ์ต่างๆ เช่น ชุดขับเคลื่อน เบรค เป็นต้น

โช๊คอัพ

• โช๊คอัพมีหน้าที่จับยึดล้อกับเฟรมเข้าด้วยกันโดยมีระบบกันสะเทือนในตัว ส่วนรถที่ไม่ต้องการให้เสียกำลังขับเคลื่อนจะใช้ตะเกียบทำหน้าที่คล้ายกันแต่ไม่กันสะเทือน

ล้อ

• ประกอบด้วยวงล้อหรือขอบล้อ ซี่่ลวด ดุมล้อ แกนปลด ยางนอก และยางใน

เฟือง

• เฟืองหลังติดอยู่ที่ล้อด้านหลังมีหน้าที่เป็นตัวทดกำลังรอบต่างๆ ของการแปรจากชุดขับเคลื่อนตัวอื่น

ตีนผี

• มีหน้าที่ร้อยโซ่ให้เข้ากับเฟืองตามคำสั่งของชิพเตอร์ที่สั่งผ่านสายเคเบิ้ล ตีนผียังทำหน้าที่รักษาความตึงของโซ่ให้พอเหมาะอยู่ตลอดเวลา
• ตีนผียังมีส่วนประกอบอื่น เช่น ล้อเกลี่ย เป็นต้น

จานหน้า

• มีหน้าที่เป็นตัวขับเคลื่อนหลักของจักรยานที่รับแรงขับมาจากเท้า โดยผ่านแป้นบันไดและขาจาน
• จานหน้ามาตรฐานของจักรยานเสือภูเขามี 3 ใบ

ขาจาน

• มีหน้าที่ยึดติดกับจานเพื่อรับแรงปั่นจากเราให้เป็นวงกลมโดยเชื่อมต่อสองฝั่งของของขาจานด้วยกระโหลก

แป้นบันได

• แป้นจุดหมุนไว้วางเท้าเวลาปั่นเพื่อขับเคลื่อนรถ

กระโหลก

• มีหน้าที่ยึดขาจานขับเคลื่อนสองฝั่งให้ติดกัน
• โดยในกระโหลกจะมีลูกปืนทั้งแบบเม็ดและแบบตลับเพื่อความลื่นไหลขณะเราปั่น

ชิพเตอร์

• มีหน้าที่ปรับเปลี่ยนทดเกียร์จากแรงปั่นของเราที่กระทำต่อขาจานและจานหน้า เพื่อให้เกิดความเหมาะสมต่อการปั่นในแต่ละพื้นที่ และความเร็ว โดยมีส่วนในการลดการสึกหรอจากแรงเครียดด้วย
• จักรยานเสือภูเขามีชิพเตอร์ยึดติดอยู่ที่ด้านซ้ายขวาของแฮนด์จักรยาน ชิพเตอร์ด้านซ้ายจะควบคุมโซ่หน้าผ่านการดีด และดึงของสับจาน เพื่อให้โซ่วางลงที่จานหน้า 3 ใบ ส่วนชิพเตอร์ด้านขวาของแฮนด์จะควบคุมตีนผีให้ร้อยเรียงโซ่เข้าเฟืองตามความต้องการของเรา

สับจาน

• มีหน้าที่รับคำสั่งจากชิพเตอร์ผ่านสายเคเบิล เพื่อปรับโซ่ให้วางตรงจานหน้าตามต้องการ

เบรค

• มีหน้าที่ชลอหรือหยุดรถที่เคลื่อนที่
• เบรคมี 2 ประเภท คือ ดิสก์เบรค และวีเบรค
• ดิสก์เบรค ประกอบด้วยจานเบรค ปั๊มเบรค สายเคเบิ้ลหรือท่อเคเบิ้ล
• วีเบรค ประกอบด้วยก้ามเบรค สปริง ผ้าเบรคและเคเบิ้ล
• เบรคจักรยานจะอยู่คนละทางกับเบรคมอเตอร์ไซค์ คือ ซ้ายหมายถึงหน้า ขวาหมายถึงหลัง

หลักอานและเบาะ

• หลักอานก็สามารถเลื่อนขึ้นลงได้ตามขนาดความสูงของผู้ขี่จักรยาน

Reference: http://183.90.168.241/forum/viewtopic.php?f=59&t=374686&start=0